Công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng bứt phá của Du lịch Việt Nam

Sự thay đổi đó không đơn thuần là bước tiến của công nghệ, mà còn phản ánh sự chuyển đổi sâu sắc trong cách ngành du lịch vận hành, quản lý và tiếp cận khách hàng. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng để du lịch Việt Nam tạo ra những bước phát triển đột phá.

Trải qua 66 năm thành lập và phát triển, ngành du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, cùng với đó là sự hình thành hệ sinh thái chuyển đổi số ngày càng hiện đại. Kế thừa những thành tựu đã đạt được, quá trình chuyển đổi số của ngành du lịch Việt Nam tiếp tục được thúc đẩy để ngày càng hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý, kinh doanh, xúc tiến quảng bá và nhu cầu trải nghiệm ngày càng cao của du khách.

Hành trình đổi mới sáng tạo, phát triển du lịch thông minh

Ngay từ những năm đầu của quá trình tin học hóa và phát triển Internet tại Việt Nam, Tổng cục Du lịch (nay là Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) đã thể hiện tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và vai trò tiên phong trong ứng dụng công nghệ vào quản lý, xúc tiến quảng bá và phát triển du lịch. Trong bối cảnh công nghệ thông tin còn là lĩnh vực mới mẻ, ngành Du lịch đã sớm nhận thức được tiềm năng của công nghệ số trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước.

Nhiều sản phẩm về ứng dụng công nghệ đa phương tiện đã được phát triển, nhiều sản phẩm quảng bá du lịch như CD-ROM “Việt Nam” đạt Huy chương Vàng tại Tuần lễ Tin học 1997, các công trình đạt Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ VIFOTEC. Đây được xem là những sản phẩm truyền thông số tiên phong của ngành, góp phần đổi mới phương thức quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Các sản phẩm này mở ra cách tiếp cận mới trong công tác xúc tiến du lịch, đặt nền móng cho quá trình số hóa hoạt động quảng bá điểm đến sau này.

Với tầm nhìn đón đầu xu thế Internet, tháng 12/1997, Tổng cục Du lịch đã đưa vào vận hành website du lịch quốc gia đầu tiên, không chỉ là một trong những website chính thức đầu tiên của Việt Nam mà còn là bước đi mang tính đột phá, giúp du lịch Việt Nam hiện diện trên không gian mạng toàn cầu từ rất sớm. Thông qua nền tảng này, thông tin về điểm đến, sản phẩm và chính sách du lịch Việt Nam được cập nhật và lan tỏa nhanh chóng đến du khách, doanh nghiệp và đối tác quốc tế, góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên trường quốc tế.

Tiếp đó, việc xây dựng và vận hành trang thông tin điện tử của Tổng cục Du lịch từ năm 2004 đã tạo lập nền tảng quan trọng cho công tác quản lý nhà nước trên môi trường số. Đây là kênh chính thức để phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý với địa phương, doanh nghiệp và người dân, đồng thời từng bước thúc đẩy cải cách hành chính và hiện đại hóa hoạt động quản lý ngành.

Tổng cục Du lịch cũng là một trong những cơ quan sớm ứng dụng công nghệ địa lý số (GIS) vào lĩnh vực du lịch. Việc số hóa hệ thống bản đồ du lịch đã tạo cơ sở cho công tác quy hoạch, quản lý tài nguyên du lịch, xây dựng sản phẩm, xuất bản các ấn phẩm hướng dẫn và hỗ trợ du khách tiếp cận thông tin điểm đến một cách trực quan, thuận tiện hơn. Đây là tiền đề quan trọng cho sự phát triển của các nền tảng bản đồ số và du lịch thông minh trong những năm sau này.

Song song với đó, ngành Du lịch đã từng bước xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành về doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, hướng dẫn viên và các lĩnh vực liên quan. Việc hình thành các nguồn dữ liệu tập trung không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, phù hợp với xu thế phát triển của nền kinh tế số.

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, vai trò của Tổng cục Du lịch trong ứng dụng công nghệ tiếp tục được khẳng định. Hàng loạt nền tảng số như ứng dụng “Du lịch Việt Nam an toàn”, bản đồ số an toàn du lịch và các công cụ hỗ trợ du khách đã được triển khai kịp thời, góp phần duy trì hoạt động du lịch trong điều kiện thích ứng an toàn với dịch bệnh, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý, điều hành và phục hồi thị trường.

Bước sang giai đoạn phát triển mới, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tiếp tục đóng vai trò hạt nhân trong tham mưu, xây dựng và triển khai các chủ trương, chính sách về chuyển đổi số du lịch; đồng thời kiến tạo hệ sinh thái du lịch thông minh thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Nhiều nền tảng số dùng chung của ngành đã được hình thành như hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam, Ứng dụng du lịch quốc gia “Du lịch Việt Nam – Vietnam Travel”, nền tảng “Quản trị và Kinh doanh du lịch”, hệ thống vé điện tử “trực tuyến – liên thông – đa phương thức”, hệ thống thuyết minh đa phương tiện, hệ thống thống kê du lịch trực tuyến và nhiều giải pháp công nghệ phục vụ quản lý, kinh doanh và nâng cao trải nghiệm du khách. Đây là nền tảng để hình thành hệ sinh thái số đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, hoạt động của doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách.

Trong tiến trình chuyển đổi số du lịch, địa phương và doanh nghiệp là những chủ thể trực tiếp triển khai các giải pháp công nghệ, góp phần hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh. Nhiều địa phương, điểm đến du lịch đã chủ động ứng dụng các tiện ích số như mã QR, bản đồ số, bảo tàng 3D, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường, 3D Mapping… phục vụ du khách; kết nối dữ liệu với các nền tảng dùng chung trong ngành du lịch. Các doanh nghiệp từng bước ứng dụng các hệ thống quản trị hiện đại, phát triển sản phẩm trên môi trường số, đẩy mạnh thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu vận hành và cải thiện trải nghiệm du khách. Sự chủ động đổi mới của các địa phương và doanh nghiệp đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số, hướng tới xây dựng ngành Du lịch Việt Nam hiện đại, thông minh và bền vững.

Chủ trương lớn về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo mở đường cho du lịch phát triển đột phá

Những kết quả đạt được trong quá trình ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số không chỉ phản ánh nỗ lực đổi mới của toàn ngành mà còn cho thấy tính đúng đắn của các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi số quốc gia. Đây chính là nền tảng quan trọng để du lịch Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu cao hơn.

Trong định hướng phát triển, Đảng và Nhà nước xác định du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh quốc gia và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/01/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đã xác định rõ yêu cầu phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao; chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, phát triển sản phẩm, xúc tiến quảng bá và nâng cao trải nghiệm của du khách.

Bước vào giai đoạn chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhiều chủ trương, chính sách quan trọng tiếp tục được ban hành nhằm tạo động lực mới cho sự phát triển của ngành Du lịch. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Đây là cơ sở quan trọng để ngành du lịch thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ du lịch thông minh và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam.

Cùng với đó, nhiều văn bản chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ như Nghị quyết số 82/NQ-CP, Chỉ thị số 08/CT-TTg, Công điện số 34/CĐ-TTg đã cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Du lịch, từ phát triển hạ tầng số, dữ liệu số đến đổi mới hoạt động quản lý, kinh doanh và xúc tiến quảng bá trên môi trường số.

Gần đây nhất là Quyết định số 1033/QĐ-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 – 2030, xác định dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo (AI) là nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Trong đó, du lịch được xem là lĩnh vực trọng điểm cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số nhằm nâng cao năng lực quản trị, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm du khách. Chương trình đặt ra nhiều nhiệm vụ quan trọng như: phát triển nền tảng dữ liệu số du lịch quốc gia, xây dựng hệ thống thông tin phục vụ quảng bá và xúc tiến du lịch trên môi trường số; ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành du lịch để hướng tới hình thành các điểm đến thông minh và cá nhân hóa trải nghiệm du khách; phát triển nguồn nhân lực du lịch số. Mục tiêu của Chương trình đặt ra đến năm 2030, tỷ lệ cơ sở du lịch sử dụng nền tảng số phục vụ quản trị, kinh doanh du lịch đạt tối thiểu 70%.

Dữ liệu và trí tuệ nhân tạo – Tác nhân thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng của du lịch trong kỷ nguyên số

Bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, ngành du lịch Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, từng bước chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là nền tảng để hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, nâng cao chất lượng quản trị, năng lực cạnh tranh và tạo ra những giá trị gia tăng mới cho ngành du lịch trong giai đoạn phát triển mới.

Trong đó, ngành du lịch sẽ tập trung vào các nhóm giải pháp chủ yếu như: Hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, đồng bộ, thống nhất, kết nối dữ liệu, nền tảng, dịch vụ và các chủ thể tham gia chuỗi giá trị du lịch. Xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia theo hướng kết nối, chia sẻ dữ liệu. Ứng dụng công nghệ mới trong phát triển các sản phẩm sáng tạo giá trị gia tăng cao, tăng chất lượng trải nghiệm du lịch. Xây dựng và phát triển các mô hình số hóa, hỗ trợ tối ưu hóa vận hành và nâng cao trải nghiệm du khách tại các khu, điểm du lịch. Phát triển nền tảng số tích hợp đa dịch vụ, đa tiện ích hỗ trợ trải nghiệm liền mạch cho khách du lịch. Ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh trong du lịch.

Đặc biệt, với tư duy coi dữ liệu là nguồn lực chiến lược, ngành du lịch sẽ đẩy mạnh xây dựng, chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả hệ thống cơ sở dữ liệu ngành du lịch. Đồng thời, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tổng hợp, phân tích dữ liệu nhằm hỗ trợ chỉ đạo, điều hành, ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Không chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ phân tích dữ liệu, ngành du lịch sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ dự báo xu hướng thị trường, phân tích nhu cầu và hành vi du khách, giúp xây dựng chính sách, sản phẩm phù hợp hơn với từng phân khúc khách hàng. Nâng cao hiệu quả truyền thông số, cá nhân hóa nội dung tiếp cận du khách theo từng thị trường. Ứng dụng AI trong trợ lý du lịch thông minh, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, chăm sóc khách hàng và quản trị vận hành, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu nguồn lực và mang đến trải nghiệm thuận tiện, hấp dẫn hơn cho du khách…

Trải qua 66 năm xây dựng và phát triển, ngành du lịch Việt Nam đã nhiều lần đổi mới để thích ứng với những chuyển biến của thời đại. Bước vào kỷ nguyên số, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu đang mở ra không gian phát triển mới cho ngành du lịch. Với nền tảng đã được xây dựng cùng những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, du lịch Việt Nam có cơ sở để bứt phá mạnh mẽ hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch thế giới và đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển đất nước.

Trung tâm Thông tin du lịch-TCDL